GAZE (6)


De video- en geluidsinstallaties van Pieter Geenen (1979) laten veel over aan de verbeelding van de toeschouwer. Voor de reeks 'gaze' pootte hij zijn camera telkens neer voor een schijnbaar banaal en alledaags tafereel. Hier geen flitsende montage, geen camerabewegingen of close-ups. Ook geen 'talking heads': de mens is in deze beelden afwezig of gereduceerd tot een nietige gestalte in een uitgestrekt landschap. De kijker wordt minutenlang aan zijn lot overgelaten met een beeld dat vanuit een vaste positie wordt geregistreerd, als bij een bewakingscamera. In 'gaze (6)' is de camera gericht op een landschap waar in de verte een rookwolk langzaam van vorm verandert tegen een verkleurende lucht. In vergelijking met de spectaculaire beelden die ons vanuit de massa-media komen aangewaaid, gebeurt er hier ogenschijnlijk bijna niets. De beelden trekken aan ons voorbij met een trager, minder dwingend ritme dat ons in staat stelt om zelf een aantal lacunes in te vullen. Tegelijk onstaat er zo een verwachtingsvolle spanning, alsof er elk moment dan toch écht iets zal gebeuren. Elke minieme verandering in het beeld wordt daardoor met betekenis geladen. Het geluidsspoor draagt daar in niet geringe mate toe bij. We horen het onbestemde geluid van graafmachines buiten het beeldkader, het kortstondige geloei van sirenes in de verte, een vliegtuigje, helikopters die als minuscule stippen door het beeld schieten ... De zintuigen worden aangescherpt en tijd en ruimte zijn haast tastbaar aanwezig. De wetenschap dat het hier gaat om een registratie van een industriebrand enkele kilometers verderop, is niet meer dan een bijkomstigheid. Onze blik wordt gericht op het kijken zelf, bevrijd van de conditionering en fragmentering waaraan hij doorgaans is onderworpen.


Peter Pollers